Maliyeti sınıflandırmak

Muhasebe kodlarından
süreç nedenlerine ilerleyin.

Farklı departmanlara dağılan küçük giderler tek bir kalite problemiyle ilişkilendirilmediğinde gerçek kayıp görünmez. İlk adım, kalite maliyeti kategorilerini ve veri kaynaklarını tanımlamak; ikinci adım ise maliyetleri ürün, proses, müşteri ve hata türüne göre izleyerek iyileştirme önceliğine dönüştürmektir.

Bu konuyu kuruluşunuzda uygulamaya taşımak için kalite maliyetleri analizi yaklaşımımızı inceleyebilirsiniz.

İÇ HATAMüşteriden önce

Hurda, yeniden işleme, ayıklama, tekrar test ve duruş

DIŞ HATAMüşteriden sonra

İade, garanti, şikâyet, saha müdahalesi ve cezalar

YÖNETİMÖnleme + değerlendirme

Hatanın oluşmasını ve kaçmasını azaltan yatırımlar

Dört maliyet grubu

Kalitenin maliyetini
dört sepette izleyin.

01Önleme maliyetleri

Risk analizi, eğitim, bakım, proses geliştirme, tedarikçi geliştirme ve hata oluşmadan önce yapılan planlı çalışmalar.

02Değerlendirme maliyetleri

Girdi, proses ve son kontroller; test, denetim, kalibrasyon ve ürün uygunluğunu doğrulama faaliyetleri.

03İç hata maliyetleri

Ürün müşteriye ulaşmadan bulunan hurda, yeniden işleme, ayıklama, tekrar kontrol, kayıp zaman ve plansız duruş.

04Dış hata maliyetleri

Müşteriden sonra ortaya çıkan iade, garanti, şikâyet, saha servisi, özel sevkiyat, geri çağırma ve sözleşmesel etkiler.

05Gizli kayıplar

Planlama bozulması, kapasite kaybı, itibar, fırsat ve müşteri kaybı ölçülmesi zor olsa da karar notlarında ayrıca gösterilmelidir.

06Kök neden bağlantısı

Maliyet yalnız finansal toplam olarak kalmamalı; hata türü, proses, ürün, tedarikçi ve kök nedenle ilişkilendirilmelidir.

Basit hesap modeli

Adet × süre × oran ile
ölçülebilir başlayın.

Her olay için kusurlu adet, kullanılan malzeme, yeniden işleme süresi, işçilik oranı, makine süresi, ek kontrol, lojistik ve müşteri maliyetleri ayrı satırlarda toplanır. Aynı dönemdeki olaylar kategori ve kök nedene göre özetlenir.

OLAY KAYDI→︎MALİYET UNSURLARI→︎KATEGORİ / KÖK NEDEN→︎İYİLEŞTİRME

Önemli: İtibar veya müşteri kaybı gibi dolaylı etkileri kesin gerçek gider gibi sunmayın. Varsayım, tahmin ve muhasebeleşmiş tutar ayrı alanlarda gösterilmelidir.

Uygulanabilir hesap modeli

Kalitesizlik maliyetini
olay bazında hesaplayın.

Önce gerçekleşmiş ve ölçülebilir giderleri toplayın; tahmini itibar ve fırsat kayıplarını ayrı bir senaryo alanında gösterin.

Kalitesizlik Maliyeti = İç Hata Maliyetleri + Dış Hata Maliyetleri
İÇ HATAMüşteriye ulaşmadan bulunan kayıp

Hurda + yeniden işleme + ayıklama + tekrar kontrol + duruş.

DIŞ HATAMüşteriden sonra oluşan kayıp

İade + garanti + saha müdahalesi + ek lojistik + uygulanabilir cezalar.

OLAY BAZIAdet × süre × oran

Her uygunsuzluk için malzeme, işçilik, makine ve ek hizmetleri aynı kayıtta birleştirin.

DOĞRULAMAFinansla ortak tanım

Standart oranları, veri kaynaklarını ve hariç tutmaları finans birimiyle sabitleyin.

Hesaplama matrisi

Her maliyet için
doğru veri kaynağını kullanın.

Kuruluşun hesap planı ve üretim yapısına göre kalemler uyarlanmalıdır.

Kalite maliyeti kategorileri, örnek kalemler ve veri kaynakları
KategoriÖrnek kalemOlası veri kaynağı
ÖnlemeEğitim, risk analizi, proses iyileştirmeProje, eğitim ve faaliyet kayıtları
DeğerlendirmeKontrol, test, denetim, kalibrasyonKalite planları, laboratuvar ve işçilik kayıtları
İç hataHurda, yeniden işleme, ayıklama, duruşERP/MES, uygunsuzluk ve üretim kayıtları
Dış hataİade, garanti, saha müdahalesi, ek sevkiyatCRM, servis, lojistik ve finans kayıtları
Dolaylı etkiKapasite, itibar ve fırsat kaybıAçık varsayıma dayalı yönetim tahmini

Kalitesizlik maliyeti çoğunlukla iç + dış hata maliyetleri olarak izlenir. Toplam kalite maliyeti analizinde önleme ve değerlendirme maliyetleri de birlikte değerlendirilir.

Örnek hesap mantığı

Küçük kayıpları
aynı olayda birleştirin.

ÖRNEK 01Yeniden işleme

Kusurlu adet × parça başı ek süre × işçilik/makine oranı + ek malzeme + tekrar kontrol.

İç hata
ÖRNEK 02Müşteri iadesi

İade lojistiği + ayıklama + yeniden üretim + saha/şikâyet işçiliği + uygulanabilir ceza veya kredi notu.

Dış hata
ÖRNEK 03Önleme yatırımı

Planlanan iyileştirme maliyeti, önlenen hata sıklığı ve olay başı doğrulanmış kayıpla karşılaştırılır.

Yatırım kararı

Kurulum adımları

İlk raporu
sekiz adımda oluşturun.

01

Kalite maliyeti kategorilerini ve kapsamını tanımlayın.

02

Finans, kalite, üretim, lojistik ve servis veri kaynaklarını eşleştirin.

03

Olay bazında adet, süre, malzeme ve ek hizmet alanlarını belirleyin.

04

Standart işçilik ve makine oranlarını finansla doğrulayın.

05

İç hata, dış hata ve tahmini dolaylı etkileri ayrı tutun.

06

Maliyeti ürün, proses, müşteri ve kök nedenle ilişkilendirin.

07

Pareto ile en yüksek toplam kayıp alanlarını seçin.

08

Aksiyon sonrası maliyet düşüşünü aynı yöntemle doğrulayın.

İlk modelin kusursuz olması gerekmez; tanımları sabit, veriyi izlenebilir ve varsayımları açık tutmak zaman içinde doğruluğu artırır.

Sık sorulan sorular

Merak edilenler

Kalitesizlik maliyeti formülü nedir?+

Temel yaklaşım iç hata maliyetleri ile dış hata maliyetlerini toplamaktır. Toplam kalite maliyeti analizinde önleme ve değerlendirme maliyetleri de ayrıca izlenir.

Hurda maliyeti satış fiyatıyla mı hesaplanır?+

Muhasebe yaklaşımına göre doğrudan malzeme, işçilik ve genel gider bileşenleri kullanılabilir; yöntem finans birimiyle standartlaştırılmalıdır.

Müşteri kaybı hesaba katılır mı?+

Katılabilir ancak gerçekleşmiş giderden ayrı, açık varsayım ve senaryo olarak raporlanmalıdır.

Kalite maliyeti raporunu kim hazırlamalı?+

Kalite koordinasyon sağlayabilir; doğru model için finans, üretim, bakım, lojistik, satış ve servis verileri birlikte gerekir.

Birincil kaynaklar

Resmî ve güvenilir
başvuru kaynakları.

İlgili hizmetler

Bilgiyi uygulamaya
birlikte taşıyalım.

Tüm hizmetleri inceleyin →︎

İlgili rehberler

Konuyu tamamlayan
iki teknik içerik.

Tüm Bilgi Merkezi içeriklerini görün →︎
ESS KALİTE HAKKINDA

ESS Kalite Danışmanlık

YÖNETİM SİSTEMLERİ · EĞİTİM · DENETİM · BELGELENDİRME HAZIRLIĞI

ESS Kalite Danışmanlık; yönetim sistemleri, eğitim, denetim ve belgelendirme hazırlığı alanlarında kuruluşlara uygulanabilir, güncel ve anlaşılır içerikler sunar.

ÜCRETSİZ ÖN DEĞERLENDİRME

Görünür ve gizli kalite kayıplarınızı ölçülebilir hâle getirelim

Kapsam, mevcut durum ve hedeflerinizi kısa bir görüşmeyle netleştirelim.

Ön Değerlendirme Talep Edin →︎