Temel ayrım
Biri uygunluğu doğrular,
diğeri yetkinliği tanır.
Bir kuruluş ISO 9001 yönetim sistemini bağımsız bir belgelendirme kuruluşuna denetletebilir. Bu belgelendirme kuruluşunun yetkinliği ise bir akreditasyon kurumu tarafından değerlendirilir. Deney ve kalibrasyon laboratuvarlarında ISO/IEC 17025 kapsamında doğru ifade çoğunlukla ‘akreditasyon’dur; çünkü laboratuvarın teknik yeterliliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışması değerlendirilir.
Bu konuyu kuruluşunuzda uygulamaya taşımak için belgelendirme hazırlığı yaklaşımımızı inceleyebilirsiniz.
Ürün, hizmet, proses, kişi veya yönetim sistemi belirli şartlara göre değerlendirilir
Uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli faaliyetlerdeki yeterliliği tanınır
Ulusal akreditasyon kurumu olarak akreditasyon faaliyetlerini yürütür
Karıştırılan noktalar
Doğru kavramı
doğru bağlamda kullanın.
Belgelendirmede kuruluşun sistemi, ürünü, hizmeti veya kişisi; akreditasyonda ise laboratuvar, muayene veya belgelendirme gibi uygunluk değerlendirme kuruluşunun yetkinliği değerlendirilir.
Belgelendirme sonucunda uygunluk sertifikası veya belgesi; akreditasyonda ise tanımlı kapsam için akreditasyon statüsü ve kapsam dokümanı ortaya çıkar.
Akreditasyon kuruluşun her faaliyeti için sınırsız yetki vermez. Tanınan deney, kalibrasyon, muayene veya belgelendirme alanları kapsam dokümanında açıkça belirtilir.
ISO standartları geliştirir ve yayımlar; kuruluşları denetleyip sertifika vermez. Belgelendirme bağımsız kuruluşlar tarafından yapılır.
Akreditasyon kurumları laboratuvarları teknik yeterlilik, tarafsızlık ve tutarlı çalışma açısından ISO/IEC 17025'e göre değerlendirir.
Akredite uygunluk değerlendirme faaliyetleri, rapor ve sertifikaların teknik güvenilirliğini ve uluslararası kabulünü güçlendirmeyi amaçlar.
Güven zinciri
Standarttan sonuca
izlenebilir güven.
Standart şartları tanımlar; uygunluk değerlendirme kuruluşu bu şartlara göre değerlendirme yapar; akreditasyon kurumu ise değerlendirmeyi yapan kuruluşun yetkinliğini tanır. Kullanıcı, sertifika veya raporun kapsamını ve akreditasyon durumunu ayrıca doğrulamalıdır.
Önemli: Akredite olmak, kuruluşun tüm ürün ve hizmetlerinin otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez. Akreditasyonun hangi faaliyet ve kapsam için verildiği kontrol edilmelidir.
Yan yana karşılaştırma
İki sistemin
görevi farklıdır.
Aşağıdaki tablo kavramsal çerçeveyi sadeleştirir; uygulanacak program ve yetkili kurum faaliyet alanına göre ayrıca doğrulanmalıdır.
| Karşılaştırma | Belgelendirme | Akreditasyon |
|---|---|---|
| Temel soru | Şartlara uygun mu? | Değerlendirmeyi yetkin biçimde yapabiliyor mu? |
| Değerlendirilen | Ürün, hizmet, proses, kişi veya sistem | Laboratuvar, muayene veya belgelendirme gibi uygunluk değerlendirme kuruluşu |
| Tipik çıktı | Sertifika / uygunluk belgesi | Akreditasyon belgesi ve tanımlı kapsam |
| Yönetim sistemi örneği | ISO 9001 belgelendirmesi | ISO 9001 belgelendirme kuruluşunun ilgili alandaki akreditasyonu |
| Laboratuvar örneği | Ürün veya sistem belgelendirmesi değil | ISO/IEC 17025 laboratuvar akreditasyonu |
Bir belgelendirme kuruluşunun akredite olup olmadığı kadar, akreditasyon kapsamının hedef standart ve sektör için geçerli olup olmadığı da kontrol edilmelidir.
Doğrulama listesi
Belge veya raporu
doğru değerlendirin.
Belgenin hangi standart, ürün, hizmet veya faaliyet için düzenlendiğini kontrol edin.
Belgeyi düzenleyen kuruluşun kimliğini ve doğrulama kanalını inceleyin.
Akreditasyon markası varsa hangi akreditasyon kurumuna ait olduğunu doğrulayın.
Akreditasyon kapsamının ilgili standart ve faaliyet alanını kapsadığını kontrol edin.
Laboratuvar raporunda ilgili deney veya kalibrasyonun kapsam içinde olup olmadığını inceleyin.
Sertifika geçerlilik, gözetim ve kapsam bilgilerini birlikte değerlendirin.
Logo veya marka görmek tek başına yeterli değildir; belge numarası, düzenleyen kuruluş, kapsam ve güncel geçerlilik bilgisi birlikte doğrulanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Merak edilenler
Akreditasyon belgelendirmeden daha mı üstündür?＋
İkisi farklı işlevlere sahiptir. Akreditasyon uygunluk değerlendirme kuruluşunun yetkinliğini tanır; belgelendirme ise belirli bir ürün, hizmet, proses, kişi veya sistemin şartlara uygunluğuna ilişkin güvence sağlar.
ISO/IEC 17025 belgesi mi, akreditasyonu mu alınır?＋
Laboratuvarlar için doğru ifade ISO/IEC 17025 akreditasyonudur. Akreditasyon kurumu laboratuvarın teknik yeterliliğini, tarafsızlığını ve tutarlı çalışmasını belirli kapsam için değerlendirir.
ISO kuruluşlara sertifika verir mi?＋
Hayır. ISO standartları geliştirir ve yayımlar; belgelendirme veya akreditasyon faaliyeti yürütmez.
TÜRKAK'ın rolü nedir?＋
TÜRKAK Türkiye'nin ulusal akreditasyon kurumudur ve uygunluk değerlendirme kuruluşlarının ilgili standartlara göre yetkinliğini değerlendirir.
Akreditasyon kapsamı neden kontrol edilmelidir?＋
Bir kuruluş yalnızca kapsam dokümanında belirtilen faaliyetler için akredite olabilir. Kuruluşun adının akredite listesinde bulunması her faaliyetinin kapsamda olduğu anlamına gelmez.
Birincil kaynaklar
Resmî ve güvenilir
başvuru kaynakları.
ESS Kalite Danışmanlık
YÖNETİM SİSTEMLERİ · EĞİTİM · DENETİM · BELGELENDİRME HAZIRLIĞIESS Kalite Danışmanlık; yönetim sistemleri, eğitim, denetim ve belgelendirme hazırlığı alanlarında kuruluşlara uygulanabilir, güncel ve anlaşılır içerikler sunar.
Belge, kapsam ve akreditasyon durumunu birlikte doğrulayalım
Kapsam, mevcut durum ve hedeflerinizi kısa bir görüşmeyle netleştirelim.